Skrzynia biegów – szybka skrzynia i szybki 5ty bieg w 2.4D

Temat najszybszej skrzyni biegów jaka może zostac zamontowana do Volkswagena T4 z silnikiem 2.4D oraz 1.9TD praktycznie kilka razy w tygodniu pojawia się w zapytaniach na forach internetowych i grupach na platformach społecznościowych. Zmotywowany tą ilością zapytań postanowiłem w tym artykule opisać ten temat bazując na własnych doświadczeniach.

W Volkswagenach T4 od momentu rozpoczęcia do zakończenia produkcji było montowanych ponad 60 skrzyń manualnych oraz 40 skrzyń automatycznych o różnych przełożeniach w zależności od wersji silnikowej czy przeznaczenia pojazdu (Doka, Multivan, itd.)
Ich listę wraz z przełożeniami i zastosowaniem znajdziecie pod tym linkiem: https://www.t4-wiki.de/wiki/Getriebekennbuchstabe

W tym tekscie skupię się tylko i wyłącznie na skrzyniach manualnych z napędem na przednią oś. Skrzynie te występowały w dwóch typach/obudowach: 02G oraz 02B. Skrzynie 02G były montowane głównie z silnikami 2.5TDI ACV oraz AXG ze względu na dłuższe przełożenia i konstrukcję pozwalającą wytrzymać wyższy monent obrotowy i moc. Natomiast skrzynie 02B były montowane ze słabszymi wersjami silnikowymi tj. silniki 2.5TDI AJT, 2.4D, 1.9TD oraz benzynowe (oprócz VR6). Oznacza to, że szukając skrzyni biegów do naszego konkretnego zastosowania nie musimy szukać jej po silniku a bazując na jej 3 literowym kodzie, który wybity jest na obudowie. Skrzynie biegów 02G i 02B nie są zamienne bez wykonania modyfikacji, trudno mi określić jakich dokładnie, prawdopodobnie będzie to zmiana sprzęgła ale czy coś jeszcze to nie wiem.
Nie mniej jednak do silników 2.4D czy 1.9TD przełożenia oferowane przez skrzynie biegów 02B są wystarczające, ponieważ generowany przez te silniki moment obrotowy nie będzie wystarczający do skrzyń biegów o tak długich przełożeniach jak w skrzyniach 02G a nawet w skrzyniach 02B o najdłuższych przełożeniach.

Moje doświadczenia opieram głównie na silniku 2.4D ponieważ taki posiadam w swoim T4, jednak z silnikami 1.9TD sytuacja powinna wyglądać podobnie ze względu na dość zbliżoną moc i moment obrotowy.
Przechodząc do sedna tego tematu, skrzynią o najdłuższych przełożeniach jaką możemy zamontować do VW T4 z silnikiem 2.4D jest skrzynia biegów 02B o oznaczeniach: AYF / CCY / CHS / CRN / DJZ / DQL / EVY (skrzynie ułożone względem lat produkcji – od najstarszych do najmłodszych).
Wszystkie te wymienione skrzynie posiadają te same przełożenia poszczególnych biegów oraz to samo przełożenie główne a różnią się tylko i wyłącznie rokiem produkcji oraz dolną poduszką jaka jest montowana do skrzyni biegów.
Skrzynie o oznaczeniach: AYF / CCY / CHS / CRN posiadają poduszkę: 701399201AG
Natomiast skrzynie o oznaczeniach: DJZ / DQL / EVY posiadają poduszkę: 7D0399207B tzw. łyżwa
Obie wymienione poduszki pomimo tego, że wyglądają inaczej to są montowane w ten sam uchwyt w belce przedniego zawieszenia, dlatego bez przeszkód możemy zamontować nowszą skrzynię 02B w miejsce starszej rocznikowo bez koniecznych modyfikacji, należy tylko pamiętać o zamontowaniu innej poduszki skrzyni biegów.

Dodatkowym krokiem jaki możemy poczynić jest modyfikacja przełożenia 5go biegu w skrzyniach biegów o oznaczeniach AYF / CCY / CHS / CRN / DJZ / DQL / EVY poprzez zmianę kół zębatych.
Oryginalnie w tych skrzyniach biegów zastosowano 5ty bieg o przełożeniu 0,756, które osiągnięto poprzez zamontowanie kół zębatych o liczbie zębów: 34:45. Bez wielkich problemów można zmienić przełożenie 5go biegu z 0,756 na 0,717 poprzez zamontowanie kół zębatych o liczbie zębów 33:46 z Seata (prawdopodobnie jakieś mniejsze Seaty). Zabieg ten wymaga spuszczenia oleju ze skrzyni biegów i odkręcenia czarnej, stalowej pokrywy znajdującej się od strony koła. Nie jest konieczny demontaż skrzyni biegów.
Dzięki zmianie przełożenia z 0,756 na 0,717 uzyskujemy wzrost prędkości o około 10km/h przy 3000obr/min – z 105km/h do około 110-115km/h (patrz wykres poniżej), ciągle zachowując odpowiednie przyśpieszenie na tym biegu / moment obrotowy pozwalający na pokonanie wzniesień czy dużych podmuchów wiatru przy prędkościach powyżej 100km/h. Przy takiej modyfikacji warto również wziąć pod uwagę czy głównie poruszamy się załadowanym czy pustym pojazdem.
Cała procedura wymiany kół zębatych 5go biegu została opisana pod tym linkiem: https://t4-wiki.de/wiki/Getriebe_(Langer_5._Gang
Natomiast na serwisie youtube znaleźć można filmy pokazujące jak dokonać takiej modyfikacji.
Według mojego osobistego doświadczenia skrzynia biegów AYF / CCY / CHS / CRN / DJZ / DQL / EVY plus 5ty bieg o przełożeniu 0,717 jest to najszybsza konfiguracja przełożeń jakie możemy zastosować z silnikiem 2.4D ciągle zachowując jego dynamikę. Zastosowanie przełożeń dłuższych niż 0,717 czyli np. 0,7 spowoduje problemy z przyśpieszaniem powyżej 100km/h oraz będzie powodować dużą różnicę pomiędzy przełożeniem 4go i 5go biegu.
Sama modyfikacja przełożeń tylko 5go biegu z skrzyniach biegów z krótszymi przełożeniami niż w skrzyniach AYF / CCY / CHS / CRN / DJZ / DQL / EVY nie jest najlepszym pomysłem, gdyż może i uzyskamy satysfakcjonujące rezultaty na 5tym biegu natomiast będziemy mieć bardzo dużą różnicę pomiędzy 4tym a 5tym biegiem.

Na koniec chciałbym dodać, że skrzynie biegów o oznaczeniach AYF / CCY / CHS / CRN / DJZ / DQL / EVY nie są najszybszymi skrzyniami biegów 02B.
Najszybsze skrzynie biegów 02B są skrzynie biegów o oznaczeniach DUJ / EWB które montowane były z silnikami 2.5TDI AJT 88KM. Jednak przełożenia w tych skrzyniach biegów są za długie dla mocy i momentu obrotowego generowanego przez silnik 2.4D. Montując skrzynię o oznaczeniu DUJ / EWB do silnika 2.4D praktycznie na każdym biegu będziemy musieli operować pedałem gazu do samego końca aby móc sprawnie przyśpieszać. Natomiast na drogach szybkiego ruchu przy prędkościach powyżej 100km/h aby pokonać najmniejsze wzniesienie czy podmuch wiatru będziemy musieli jechać z maksymalnie wciśniętym pedałem gazu i to już przy jeździe na pusto a jazda z ładunkiem będzie mordercza dla tego silnika.
Sam miałem okazję przetestować skrzynię biegów DUJ / EWB w silniku 2.4D i uważam, że nie jest ona odpowiednia do tego silnika tak jak argumentowałem powyżej.
Jedynie zwiększenie mocy i momentu obrotowego generowanego przez silnik 2.4D, poprzez dołożenie turbosprężarki i koniecznie zmodyfikowanie pompy wtryskowej pozwala na wykorzystanie potencjału skrzyni biegów o oznaczeniach DUJ / EWB.